Lõi
bút chì được làm từ graphite, điều này ai cũng biết. Nhưng ngành công nghiệp
thép sử dụng tới 70 % sản lượ
ng graphite thì không phải ai cúng biết.
Nhưng sử dụng graphite để sản xuất cực anode cho pin
lithium-ion là quan trọng, đã là một đề tài thảo luận rộng lớn trong vài năm
qua,công ty Tesla Motors là một trong những công ty thúc đẩy mạnh nhất hé
lộ ánh sáng cho nguyên liệu quan trọng này.
Tất
nhiên, việc này khiến các nhà đầu tăng quan tâm đến graphite để ứng dụng
graphite từ mọi thứ đến laptops, thiết bị điện tử và xe ô tô chạy điện, khiến
cho nhu cầu graphite tăng cao. Pin lithium-ion được sử dụng khắp thế giới,
trong nhiều lĩnh vực cuộc sống của con người, không còn nghi ngờ gì nữa về vai
trò động lực làm thay đổi của loại pin này.
Trong
khi đó, nhu cầu graphite hình cầu tăng chóng mặt. Năm ngoài, tổng thị trường
graphite để sản xuất cực anode của pin là 80.000 tấn, nhưng trong số này thì
52.000 tấn là graphite hình cầu thiên nhiên. Năm nay graphite hình cầu thiên
nhiên sẽ lên đến 100-110.000 tấn, tước đoạt ngôi độc tôn của graphite tổng hợp
từ trước tới nay.
Graphite tổng hợp được sử dụng
trong ắc qui ô tô nay bắt đầu tìm đường rút vì chi phí sản xuất cao hơn. Graphite tổng hợp được tạo ra nhiệt độ
cao từ cốc dầu mỏ hay than nâu ở nhiệt độ 2.500 đến 3.000 0 C, ở nhiệt
độ cao như thế này, tất cả các chất bốc và nhiều kim loại chứa trong cốc và
than bị phá hủy hoặc phân giải. Graphite còn lại sau đó có một cấu trúc tinh thể
giống như tấm mỏng, có độ tinh khiết trên 99 % carbon, và được sử dụng để sản
xuất ra các sản phẩm yêu cầu vật liệu đặc biệt tinh khiết.
Nghiên
cứu cho thấy graphite thiên nhiên trong pin lithium-ion làm tăng mật độ năng lượng
của pin, làm cho pin tốt hơn. Theo Benchmark, ít nhất cũng cần tới 360.000 tấn
graphite vảy cỡ trung để sản xuất ra vật liệu graphite hình khối vào năm 2020,
gần như gấp đôi so với 2015.
Mặc
dù 70 % nhu cầu graphite là từ ngành công nghiệp thép nhưng sản xuất thép vượt
nhu cầu khiến cho sản xuất thép bị đình đốn và dẫn đến nhu cầu graphite cũng giảm
đi.
Giới
đầu tư bám sát xu hướng giá trị gia tăng. Trong khi giá cả của graphite vảy giảm
sâu trong những năm qua, nhiều công ty ở Châu Âu và Mỹ đã chuyển sang kiếm lời
từ tính chuyên môn của các chuyên gia, các sản phẩm có giá trị gia tăng như là
graphite có thể dàn rộng, graphite hình cầu và graphite micro.
Graphite
có thể dàn rộng – một chất chống cháy – đang có sự tăng trưởng mạnh, là chất
thay thế những nguyên liệu làm nguy hại môi trường như các sản phẩm có chất brôm
đang bị đặt ra ngoài vòng pháp luật.
Những
sản phẩm có giá trị gia tăng này đem đến một viễn cảnh kinh doanh hoàn toàn
khác nhau đối với nguyên liệu thô graphite vảy.
Tất
nhiên pin lithium-ion được sử dụng khắp thế giới, trong nhiều lĩnh vực cuộc sống
của con người, không còn nghi ngờ gì nữa
về vai trò động lực làm thay đổi của loại pin này.Việc xuất hiện xe ô tô điện
và nạp điện cho xe ô tô, đang làm thay đổi cách mà chúng ta sử dụng và tích
năng lượng và cách này tạo ra một ảnh hưởng lớn đến nguyên liệu thô cho sản xuất
pin lithium-ion, đặc biệt là graphite, lithium và cobalt.
Lại một lần nữa Trung Quốc tìm cách hạn chế xuất khẩu
graphite giống đã làm đối với đất hiếm,động
thái này ảnh hưởng thế nào đến thị trường graphite?
Nhìn
chung, chỉ ảnh hưởng nhỏ đối với nguyên liệu thô graphite vảy nhưng có thể ảnh
hưởng rộng lớn hơn đến các sản phẩm có giá trị gia tăng. Trung Quốc có xu hướng
kiểm soát tình hình này và xuất hiện sự ngờ vực lớn trong lĩnh vực thương mại
khoáng sản.
Vừa qua tình hình khô hạn ở Trung Quốc ảnh hưởng đến
khai thác graphite. Bởi vì hiện tại Trung Quốc là quốc gia khai thác graphite vảy
lớn nhất thế giới, việc này cho thấy sự mong manh nguồn cung cấp từ Trung Quốc,
và liệu các nhà đầu tư nên tìm các dự án graphite ở những nơi khác ngoài Trung
Quốc?
Xu
hướng có vẻ xấu hơn làm ảnh hưởng đến ngành công nghiệp graphite là giá cả
graphite vảy trong 2 năm qua đã giảm hơn cả giá khai thác và chế biến ở Trung
Quốc.
Thứ
nữa là tình trạng ô nhiễm không khí và mặt đất, ảnh hưởng lớn đến các cộng đồng
ở tỉnh Sơn Đông-Trung Quốc-nơi có lịch sử khai thác graphite lâu rồi.Cả
hai yếu tố kinh tế và môi trường buộc hơn một nửa số công ty khai thác –chế biến
graphite ở Trung Quốc phải đóng cửa từ 2012-2013.Vẫn còn khai thác
graphite vảy ở khu vực tỉnh Hắc Long Giang, tuy nhiên ở mức rất thấp để chuyển
về các nhà máy chế biến ở tỉnh Sơn Đông.
Tại sao hầu hết graphite lại đến từ Trung Quốc?
Đây
là một chức năng của địa chất và thị trường.Vài tụ khoáng graphite vảy lớn nhất
thế giới tọa lạc ở miền Đông Bắc của Trung Quốc.Nước này cũng có rất nhiều
các tụ khoáng graphite vảy nhỏ hơn ở các tỉnh trung tâm.
Trong
khi đó, ngành công nghiệp thép Trung Quốc rực sáng trong giai đoạn 1980-2000 đảm
bảo một thị trường được nội địa hóa sản phẩm và điều này khiến cho nhiều mỏ và
nhà máy chế biến graphite được mở ra trong những năm 80 của thế kỷ trước. Hệ quả
là những mỏ graphite vảy phải đóng cửa ở các nước khác bởi chi phí cao hơn
Trung Quốc.
Việc
này diễn ra có chậm chạp, tuy nhiên nhiều mỏ ở Trung Quốc từ lâu cũng không còn
có chi phí thấp nữa ( trên $400 mỗi tấn) – nhiều mỏ ở tỉnh Sơn Đông dần đóng cửa.
Hàm
lượng quặng ở Trung Quốc cũng khác nhau: từ 3 % ở Sơn Đông đến 10-15 % ở Hắc
Long Giang. Tuy nhiên, Hắc Long Giang chỉ có graphite vảy cỡ trung bình, còn
các tụ khoáng ở Sơn Đông có tỷ lệ vảy lớn tốt hơn, tới +32.
Người
ta tin là thị trường cực anode của pin lithium-ion, nhất là thị trường Trung Quốc,
có thể tăng đạt ít ra tới 250.000 tấn vào cuối 2020.
Một
nhà máy ở Trung Quốc sản xuất pin lithion-ion với công suất điện năng tới 10GWh
trong 2 năm, và đang tiến hành mở rộng. Nhà máy này cần 12.000-15.000 tấn graphite hình cầu, như vậy cần tới 26.000-33.000 tấn
graphite vảy.
Đây
chỉ là một ví dụ để biết Trung Quốc buộc phải thay đổi như thế nào trong công
nghiệp graphite. Chưa nói tới hãng Teslavà nhà máy khổng lồ của hang có
công suất tương đương 70 % nhu cầu pin lithium ion mới từ Trung Quốc.
Chúng
ta đã nhìn thấy ảnh hưởng này, giá graphite hình cầu tăng 10 % trong năm nay.
Từ 2014,Tesla Motorsđã
đóng góp lớn cho ngành công nghiệp graphite mặc dù năm 2015 giá sụt giảm bởi
nhu cầu thấp nhưng cung ứng lại nhiều.
Kim
loại này vẫn khởi sắc bởi vai trò của nó trong sản xuất pin lithium-ion. Theo một
báo cáo thị trường “Nghiên cứu thị trường toàn cầu của Graphite: Mảng Pin cho
thấy Tăng trưởng vào 2020” mới đây củaPersistence Market Research, thị trường
toàn cầu graphite có thể đạt US$17,56 tỷ vào 2020.
Cung và cầu graphite
Xét
về sản xuất, Trung Quốc là nước khai thác graphite lớn nhất thế giới, sản lượng
năm 2015 của Trung Quốc là 780.000 tấn, theo Cục Địa chất Mỹ. Nhìn chung, sản
lượng của Trung Quốc chiếm 65 % cung ứng graphite toàn cầu, nhưng tiêu thụ
trong nước chỉ 35 %. Từ 2012, nhu cầu graphite thế giới tăng vững chắc, nhưng
chủ yếu để sản xuất cực anode của pin lithium-ion, tăng lên tới 200 % trong 4
năm tới.
Tuy
nhiên, tháng 7 vừa qua EU đâm đơn kiện Trung Quốc lần thứ 3 về việc nước này hạn
chế xuất khẩu graphite thô để hậu thuẫn cho ngành công nghiệp trong nước. Đương
nhiên, graphite là một trong những nguồn tài nguyên như cobalt, đồng , chì…mà
EU kiện Trung Quốc. Nếu không có phản hồi trong 60 ngày, thì EU sẽ kiện lên
WTO.
Xét
về mặt nhu cầu thì nhu cầu graphite vẫn mạnh mặc dù sản xuất thép trên thế giới
suy giảm giảm nhưng nhu cầu graphite cho sản xuất cực anode của pin lithum vẫn tăng.
Trần Minh Huân
Nguồn: Graphite
Investing News• September 8, 2016 |